Yıl 1954, Yıl 2022 Yaş 68 İşte Adıyaman

Adıyaman’ın tarihi ve kültürünü yakından bilen Araştırmacı-yazar Akil Yağınlı, Adıyaman’ın birçok medeniyete ev sahipliği yapmasından dolayı birçok kültürü içinde barındırdığını belirterek; Herkes kendi yaşadığı ve bulunduğu toprakların il olmasını ister.

Çünkü ilin imkânları var, Ankara’ya daha yakın, vali gelecek, birçok müdürlükler kurulacak, sosyal hayat daha iyi olacak gibi. O zaman ki şartlarda Besni İlçemizin nüfusunun Adıyaman’a göre daha müsait ama coğrafi alanı müsait olmamasından dolayı Adıyaman’ın daha uygun olacağı düşüncesiyle Adıyaman il yapılmış. Besni ile Adıyaman arasında tartışmalar olmuş. Hatta bazı siyasi bölünmelere neden olmuş bu tartışmalar. Çeşitli kulisler yapılmış. Neticede Adıyaman’ın il olmasını sağlamışlar. Hala zaman zaman bunlar gündeme getirilir Adıyaman Besni çekişmesi Hala devam etmektedir. Adıyaman 68 yıldır il olarak devam ediyor. Adıyaman ağız ve kültürünü kısmen de tarihi bilgilerinin araştırdığımda Adıyaman’ın il oluşu ismiyle alakalı bazı rivayetler var. Bunları derleyip topladığımda 7 başlık altında bu isimlerle alakalı söylenenleri tespit ettim. İlk olarak bazı tarih meraklıları Adıyaman’ın eski isminin Adıyaman değil de eti kavminin kurmuş olduğu buna ithafen isminin etiman olduğu da bazı söylentiler arasında. Bazı rivayetlere göre buranın verimli arazileri olduğu ve Adıyaman toprakları çok verimli  arazilere sahip olduğu için vadül-eman ismi de kullanılmış diyenlerde var. Bir başka görüşe ve efsanelere göre Adıyaman eskiden, Adıman hükümdarı tarafından yönetilmiş daha sonrada bu hükümdardan dolayı şehrin ismi Adıyaman olarak değişmiş. Tabi birde Yediyaman olarak bilinen bir efsane var. Bu efsanede yedi şehitten bahsediliyor. Bu şehitler babalarının evde bulunmadığı bir sırada evde bulunan ve babalarının yaptıkları putları kırarak Allah’ın Hz İsa’nın dediği gibi olduğunu halka ilan ederler. Babaları da bunları görünce 7 oğlunun öldürülmesi emrini verir. Adıyaman stadının arkasında Yedikardeşler diye bir ziyaret vardır bu ziyaretin onlara ait olduğu söylenir. Yediyaman isminin de zamanla Adıyaman olarak değiştiği söylenenler arasında. Birde Adıyaman ve il çevresinin zamanında 7. yy da Arapların eline geçtiği ve Emevi komutanlardan Mansur Bin Cavena adında bir komutanın olduğu ve şimdiki Adıyaman’ı baştan imar ettiği söylentiler arasında. Zaten isim olarak 1926 yılına kadar Adıyaman Hısn-ı Mansur olarak biliniyor. Cumhuriyetin ilanından sonra Adıyaman olarak kullanılıyor. Adıyaman’ın şivesi dili kültürü Adıyaman ağzı ve kültürü dediğimizde çok büyük bir alandan bahsedebiliriz. Adıyaman tarihine baktığımızda MÖ. 40 binli yıllara dayandığı için birçok medeniyetlere ev sahipliği yapmış büyük bir alan görebiliyoruz.Kommagene krallığının hüküm sürdüğü ve birçok medeniyetin hüküm sürdüğü topraklar. Çok değişik kültürler yaşadığı için değişik dil değişik lisanlar ortaya çıkmış. Adıyaman merkezi dili Türkmence Türkçesinden geliyor. Birçok kültüre ev sahipliği yapmış bir toprakta dil olarak kültür olarak şive olarak yeme içme olarak gelenek görenek olarak çok büyük bir zenginlik var. Adıyaman işte böyle bir yer. Adıyaman Bambaşka bir yer Komşuluklar bambaşka, evler bildiğiniz gibi çoğu ev topraktan Adıyaman kalesi ortada adeta Adıyaman’ı kucaklar şekilde. İşte pilavlık köftelik daha ince kuzu simidi bulgur unu derken derken böyle büyükten küçüğe doğru Adıyaman’a özgü bir çok kültür var.bu kültürün sonucunda  ayrı ayrı yemekler yaparlar bu yönden ’de yemeğin çeşitleri de farklıdır. Ben genel olarak şunu söylerim tarih yani geçmişini bilmeyen insanlar geleceğine yön veremez hani burada bizim eski Adıyaman der iken eski hayranlık asla yani eskiden mi kalalım hayır eskilerden ibret alalım eskilerin o iyiliklerinin üzerine iyilikler katarak o şekilde ilerleyelim çünkü bizim insanımız geçmişini kaybederse geleceğine yön veremez dolayısı ile başkalarına bağımlı olur sömürülür başkaları tarafından kullanılır o açıdan ben bütün gençlere özellikle lütfen kültürümüze sahip çıkalım lütfen bulunduğumuz yerdeki o insanların o değişik yaşantı biçiminden ahlak biçiminden anlayış ile hoşgörü ile bakıp onları anlamaya çalışalım ve kültürümüze sahip çıkalım iyi olan kültürlerimizi daha iyileştirelim varsa gerçekten kötü olanda varsa yanlış olanlar da varsa onu güzelce bir tarafa koyalım derim. Ahmet Akil Yağınlı kimdir? Ahmet Akil Yağınlı, 1963 yılında Adıyaman da doğdu, ilk ve orta öğrenimini Adıyaman da yüksek öğrenimini Konya Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde 1985 yılında tamamladı. Aynı yıl öğretmenlik görevine atandı. Halen Adıyaman Mehmet Akif Ersoy Kız Anadolu İmam-Hatip Lisesinde İdareci olarak göreve devam etmektedir