Sağlık Bakanlığı’ndan “Depremde Halk Sağlığı Hizmetleri Rehberi”

Sağlık Bakanlığı, deprem ve afet dönemlerinde halk sağlığı hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi amacıyla hazırlanan “Depremde Halk Sağlığı Hizmetleri Rehberi”ni yayımladı. Bakanlık, rehberin su ve gıda güvenliğinden bulaşıcı hastalıkların önlenmesine, ruh sağlığı hizmetlerinden lojistik planlamaya kadar geniş bir alanda yol gösterici olacağını belirtti.

Afetlerde sağlık hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak için kapsamlı yol haritası yayımlandı Sağlık Bakanlığı, afet ve deprem dönemlerinde halk sağlığının korunması ve risklerin erken dönemde yönetilmesi amacıyla hazırlanan “Depremde Halk Sağlığı Hizmetleri Rehberi” nin yayımlandığını duyurdu. Bakanlık, rehberin afet anlarında koruyucu sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesini hedeflediğini ve dünyada bu kapsamda hazırlanan ilk dokümanlardan biri olduğunu belirtti. Afetlerde bütüncül sağlık yönetimi Bakanlıktan yapılan açıklamada, rehberin afet yönetimini yalnızca acil müdahale değil, aynı zamanda halk sağlığı boyutuyla bütüncül bir sistem olarak ele aldığı ifade edildi. Rehberde; temiz su ve gıda güvenliğinden çevre sağlığına, salgın hastalıkların önlenmesinden sahada yürütülecek koruyucu sağlık hizmetlerinin koordinasyonuna kadar geniş bir çerçeve yer alıyor. Ayrıca aile hekimliği hizmetlerinden bağışıklamaya, kronik hastalık yönetiminden ruh sağlığı ve psikososyal desteğe kadar çok sayıda başlıkta uygulama adımları tanımlanıyor. İl planları ve tatbikat zorunluluğu Rehber kapsamında hazırlanacak il düzeyindeki planların, sağlık personelinin eğitimlerinde kullanılacağı ve düzenli tatbikatlarla test edilerek güncelleneceği vurgulandı. Amaç, afet anında ortaya çıkabilecek eksikliklerin önceden tespit edilerek giderilmesi. Kapsamlı hizmet alanları Rehberde yer alan başlıca hizmet alanları şöyle sıralandı: Aile sağlığı merkezleri (ASM) eşleştirmesi ve destek il planlaması Aile hekimliği, çevre sağlığı ve bağışıklama hizmetleri Bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve kontrolü Kronik hastalık yönetimi Kadın, çocuk ve üreme sağlığı hizmetleri Kanser taramaları ve laboratuvar hizmetleri Ruh sağlığı ve psikososyal destek (PSD) Bağımlılıkla mücadele İlaç, aşı ve tıbbi malzeme tedarik zinciri yönetimi Veri paylaşımı ve afet dışı acil durum planlamaları Depremlerde artan halk sağlığı riskleri Bakanlık, depremlerin ciddi halk sağlığı risklerini beraberinde getirdiğine dikkat çekti. Açıklamada özellikle şu risklere vurgu yapıldı: Su ve gıda kaynaklı hastalıklar: Altyapı hasarları nedeniyle içme suyunun kirlenmesi ve güvenli gıdaya erişimin zorlaşması Bulaşıcı hastalıklar: Toplu yaşam alanlarında kızamık, tüberküloz, uyuz ve solunum yolu enfeksiyonlarının artması Zoonotik ve vektör kaynaklı hastalıklar: Kemirici ve sivrisinek artışına bağlı hastalık riski Kronik hastalıkların kötüleşmesi: İlaç ve tedaviye erişimde aksaklıklar Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinde kesinti: Gebelik, doğum ve yenidoğan bakımında aksamalar Ruh sağlığı sorunları: Travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve anksiyete artışı Atık ve çevre sorunları: Enkaz ve çöp birikimiyle hijyen koşullarının bozulması Afet öncesi hazırlık vurgusu Rehberde afetlere hazırlık sürecinin kritik olduğu belirtilerek şu başlıklara dikkat çekildi: İl düzeyinde risk analizleri ve afet planlarının hazırlanması Sağlık tesislerinin güvenlik ve dayanıklılık değerlendirmeleri Personel eğitimi ve kapasite geliştirme çalışmaları Tıbbi ve lojistik stokların hazır tutulması Erken uyarı ve sürveyans sistemlerinin güçlendirilmesi Etkin risk iletişimi planlarının oluşturulması “Sürekli güncellenmeli” vurgusu Bakanlık, hazırlanan il planlarının yalnızca oluşturulmasının yeterli olmadığını, düzenli tatbikatlarla test edilmesi ve sürekli güncellenmesi gerektiğini de belirtti. Açıklamanın sonunda, rehberin sağlık çalışanlarına, afet yönetiminde görev alan tüm paydaşlara ve topluma hayırlı olması temenni edildi.